NWU ondersoek gratis aanlyn toegang

Belinda Bantham -- Mon, 06/11/2018 - 10:15

NWU ondersoek gratis aanlyn toegang

In die immerveranderende wêreld van ontluikende tegnologieë ondersoek die Noordwes-Universiteit (NWU) die moontlikheid om sy navorsing op ander maniere te publiseer om tred te hou met die tyd.

Prof Refilwe Phaswana-Mafuya, die adjunk-visekanselier vir navorsing en innovasie, het vir dr Pierre de Villiers, die besturende direkteur van AOSIS-uitgewers, genooi om op 14 Mei 2018 die sesde openbare lesing in die NWU se Navorsing en Innovasie-seminaarreeks aan te bied.

NWU-akademici en -studente het in groot getalle opgedaag om na die prikkelende lesing, getiteld “Scholarly Books – the New Frontier”, te luister en insig te verkry oor hoe hulle by die steeds wisselende akademiese en tegnologiese omgewing kan aanpas.

“Hierdie lesing is deurslaggewend en die navorsingsuitset en die kernbesigheid van die NWU sal beslis daarby baat,” het prof Phaswana-Mafuya tydens haar verwelkomingsboodskap gesê.

Oop toegang is die pad wat ons moet loop

AOSIS-uitgewers werk nóú saam met instellings om gemeenskappe in Afrika deur gratis aanlyn toegang tot inligting en kennis te bemagtig.

Volgens dr De Villiers is daar twee modelle waardeur vakkundige boeke en vaktydskrifte gepubliseer kan word, naamlik die tradisionele model en die nuwe manier (new frontier) – ’n ooptoegangmodel. In die tradisionele model is daar ’n betaalgrens wat die eindgebruiker verhoed om gratis inligting te verkry. Die ooptoegangmodel laat die eindgebruiker toe om inligting en kennis sonder enige koste te verkry. 

Benewens gratis toegang is ’n ander voordeel van ooptoegangpublikasie van vakkundige boeke dat ooptoegangpublikasies tot ’n verbeterde navorsingsimpak bydra, aangesien dit gewoonlik drie keer meer aangehaal word as boeke met ’n betaalgrens. “Vakkundige boeke oor die geesteswetenskappe word ook vir ’n langer tydperk aangehaal en word as belangriker beskou as vakkundige artikels as ’n manier van navorsingverspreiding,” sê dr De Villiers.

Dr De Villiers sê dat instellings besig is om ’n kantelpunt te bereik waar hulle hulle inskrywings vir betaalde tydskrifte maar kan kanselleer, aangesien die helfte van alle tydskrifartikels wat ná 2015 gepubliseer is, alreeds gratis aanlyn beskikbaar is. Hy voeg by dat ten minste 28% van alle vakkundige literatuur nou openlik toeganklik is.

Bykomend hiertoe het die Departement van Hoër Onderwys en Opleiding ook in 2015 ’n nuwe navorsingsuitsetbeleid geïmplementeer met die doel om akademici aan te moedig om meer vakkundige boeke te publiseer.

Die vernaamste uitdaging om ooptoegangpublikasie van vakkundige boeke moontlik te maak, is befondsing. Aangesien geen boeke in die ooptoegangmodel verkoop word nie, moet die publikasiekoste deur middel van ’n eenmalige publikasiefooi (baie soos bladgelde in ooptoegangtydskrifte) deur die uitgewer verhaal word.  Dr De Villiers het voorgestel dat universiteite saaibefondsing moet verskaf om publikasiefooie vir ooptoegangboeke te dek, aangesien hulle ’n uitstekende opbrengs op hulle beleggings sal verkry – finansieel sowel as deur groter navorsingsigbaarheid en verbeterde navorsingsimpak.

Dr De Villiers het die NWU-personeel aangemoedig om saam te werk en met ander individue van ander instellings te skakel om ooptoegang- vakkundige boeke te publiseer. “Universiteite wat nie uit die publikasie van boeke munt slaan nie, sal hulle markaandeel verloor,” het hy afgesluit.

 Dr Pierre de Villiers, besturende direkteur van AOSIS-uitgewers, en prof Refilwe Phaswana-Mafuya, adjunk-visekanselier vir navorsing en innovasie, by die onlangse openbare lesing.