NWU-ekonoom sê inperking kom op die regte tyd

Belinda Bantham -- Tue, 03/24/2020 - 14:45

NWU-ekonoom sê inperking kom op die regte tyd

“President Cyril Ramaphosa se afsondering van Suid-Afrika om Covid-19 te bestry, kom op die regte tyd,” sê ʼn ekonoom van die NWU Besigheidskool.

Prof Raymond Parsons sê die besluit volg ná die presedent wat geskep is deur sommige ander lande wat die virus suksesvol hanteer het

Hy glo die aankondiging van drastiese afsondering in Suid-Afrika vir 21 dae is ’n tydige, datagedrewe en proporsionele reaksie deur die regering. Prof Parsons sê hierdie stap moet in samehang gesien word met die reeks belangrike ekonomiese maatreëls wat ontwerp is om die impak op KMMO’s en ander kwesbare groepe in die Suid-Afrikaanse samelewing te versag.

“Dit is dus noodsaaklik dat hierdie ekonomiese vangnette vir groepe wat ’n markrisiko ervaar so spoedig as moontlik geïmplementeer word voordat hulle situasies onherstelbaar versleg.”

Hy sê dit is noodsaaklik dat alle belanghebbers hulle by die nuwe regulasies moet hou om sukses daarvan te maksimaliseer. “Geen regering, behalwe die mees onderdrukkende, sal glo dat ’n land maande lank in afsondering gehou kan word nie – die ekonomiese uitwerking sal, ten spyte van vryskeldings, vernietigend word.”

Volgens Prof Parsons sal die grootse impak van Covid-19 op die ekonomie in elk geval in die tweede kwartaal van 2020 en daarna beleef word, en Suid-Afrika gaan nou waarskynlik ’n beduidende negatiewe groeikoers vir die jaar as geheel ervaar. Makro- sowel as mikrohulpmaatreëls is gevolglik nodig om die Suid-Afrikaanse ekonomie te ondersteun.

“Hierdie gebeure maak dit nodig dat Moody’s nou daaraan moet dink om enige besluit wat hulle wil neem om Suid-Afrika se beleggingsgradering op 27 Maart af te gradeer, uit te stel.” Hy sê die voorspellings is nie goed oor wat Moody’s moontlik kan besluit nie. Veral in die lig daarvan dat Moody’s onlangs sy vooruitsig vir Suid-Afrika van stabiel na negatief verlaag het, sy skeptisisme oor die jongste Begroting, en sy verlaging van Suid-Afrika se groeivooruitsig tot 0,4%.

Die feit dat Moody’s se verwagte besluit moontlik reeds tot ’n mate deur die markte in ag geneem is, beteken nie dat Suid-Afrika nie by ’n blaaskans van Moody’s kan baat nie.”

Prof Parsons sê indien Moody’s by die Standard & Poor- en Fitch-graderingsagentskappe aansluit en Suid-Afrika na subvlakbelegging afgradeer, kan dit die ekonomie in ’n universele rommelstatus plaas, met verskeie onwelkome ekonomiese gevolge wat Suid-Afrika liefs sou wou vermy.  

“Die heel beste vir Suid-Afrika sal steeds wees om ’n algemene positiewe beleggingsgradering te behou om toegang tot sekere toekomstige buitelandse lenings te vergemaklik en om laer leenkoste te geniet. ’n Negatiewe besluit deur Moody’s sal dus op ’n tyd kom wanneer Suid-Afrika se ekonomie met ernstige eksterne en interne teenwinde worstel en nie nog bykomende slegte nuus nodig het indien dit nie nou absoluut noodsaaklik is nie.”  

Prof Parsons verduidelik die redes waarom Moody’s dit kan oorweeg om Suid-Afrika se beleggingsgradering op ys te sit, kom geheel en al van die onlangse dramatiese impak wat Covid-19 wêreldwyd en op die Suid-Afrikaanse ekonomie het:

  • Daar is oral toenemende onsekerheid oor wat die koste vir ekonomieë gaan wees wanneer die koronavirus sy verloop geneem het. Ekonomiese voorspellings word as gevolg van hierdie groot faktor van buite deurlopend in alle lande, insluitende in Suid-Afrika, hersien. Daar word egter saamgestem dat wat die verskillende lande ook al oor afsondering besluit het, daar ’n groot verlies in BBP, toenemende werkloosheid en ekonomiese ontwrigting gaan wees, insluitende ’n skerp afname in wêreld- ekonomiese groei.
  • As ’n ontwikkelende nasie het Suid-Afrika getoon dat ons goeie leierskap kan openbaar, asook ’n bereidwilligheid om onmiddellike stappe te doen om versagtende en beheermaatreëls te implementeer om Covid-19 vanuit ’n gesondheids- sowel as ekonomie oogpunt te hanteer. Dit is versterk deur president Ramaphosa se jongste aankondiging om meer deurslaggewende en drastiese stappe te doen.
  • Hoewel die Suid-Afrikaanse ekonomie in elk geval in ’n kwesbare posisie is, het die regering, die SARB en die privaat sektor reeds stappe aangekondig om die ekonomiese skade aan Suid-Afrika binne die beleidsbeperkings wat bestaan, te beperk. Sommige gerigte hulpmaatreëls is ook reeds aangekondig. Dit sal baie help as die regering en groot maatskappye in hierdie tyd van min kontant een van hulle uitstaande beloftes hou om te verseker dat betaling van besigheidsverskaffers se fakture binne 30 dae geskied.
  • Daar is steeds moeilike keuses om te maak met die herprioritisering van staatsbesteding, soos om minder hulpbronne aan wanfunksionele ondernemings in staatsbesit, soos die SAL en andere, toe te wys om klein ondernemings te red.  Ideaalgesproke moet Suid-Afrika dalk tot 10% van die BBP bestee indien ’n “nagmerrie-scenario” van sosio-ekonomiese gevolge van Covid-19 vir die land aanbreek
  • Gelukkig val talle van die beleide wat ontwerp is om die BBP teen Covid-19 te beskerm saam met die pro-groeibeleide waartoe die regering alreeds verbind is. Dit kan hulle moontlik ’n bykomende hupstoot gee, en ook die sterk samewerkende gees benut wat reeds ontwikkel het om Covid-19 te konfronteer. Beleide en projekte waarop daar reeds ooreengekom is, moet nou vinniger geïmplementeer word.

“In die lig van bogenoemde het Moody’s dalk al besluit dat, hoewel hulle Suid-Afrika se vooruitsig op “negatief” hou, hulle die besluit oor die beleggingsgradering vir Suid-Afrika sal uitstel tot die impak van buite van Covid-19 duideliker is.”

Prof Parsons sê die Swaard van Damokles sal steeds daar wees. “As Moody’s nog steeds besluit om Suid-Afrika op 27 Maart af te gradeer, is dit moeilik om te sien hoe só ’n boodskap op hierdie tydstip die land gaan help om aan die kriteria te voldoen wat Moody’s self gestel het om die Suid-Afrikaanse ekonomie om te keer. Hulle besluit in hierdie huidige hoogs abnormale omstandighede kan nie op tegniese punte gegrond word nie, maar behoort goeie oordeel aan die dag te lê.”